Przejdź do treści
Nie masz konta?
Zarejestruj się i zdobywaj wyjątkowe nagrody!
Skwer pamięci w Iwano-Frankiwsku. Dawny cmentarz przy ulicy Nezałeżnosti (Sapieżyńskiej)

Skwer pamięci w Iwano-Frankiwsku. Dawny cmentarz przy ulicy Nezałeżnosti (Sapieżyńskiej)

Skwer pamięci w Iwano-Frankiwsku. Dawny cmentarz przy ulicy Nezałeżnosti (Sapieżyńskiej) (ul. Andrija Melnyka 9, główne wejście)

Przechodniu! Stań na chwilę, uczcij te ostatki, Tu płaczą: mąż cnej żony, dzieci dobrej matki. Co mieli najdroższego w tej ziemi się mieści, Śmierć im wszystko zabrała – nie wzięła boleści.

Cmentarz nazywają muzeum pod otwartym niebem. Za stanem zachowania się cmentarzy można oceniać ludzkość, kulturę narodową czy demokratyczność władz.

Pierwsze pochówki na tym miejscu datowane są rokiem 1782. Dawny cmentarz był starszy niż najbardziej znane i najсiekawsze cmentarze: Łyczakowski we Lwowie (1786 r.), Bajkowy w Kijowie (1834 r.), Powązki w Warszawie (1790 r.). Cmentarz, na ówczesnej ulicy Sapieżyńskiej dorównywał tym znanym cmentarzom pięknem starych grobowców (istniał w mieście nawet specjalny warsztat twórczy, gdzie artyści tworzyli posągi, grobowce, płyty nagrobne, a wśród nich nie było dwóch sobie podobnych), które były prawdziwymi dziełami sztuki rzeźbiarskiej. W tym miejscu dokonano ponad pięciu tysięcy pochówków. Chowano Polaków, Ukraińców, Ormian, Niemców, katolików i prawosławnych, protestantów. Prócz cywili były tu pochowania żołnierzy walczących o Niepodległość Ukrainy – żołnierzy USS i UAG, polskich powstańców listopadowych i styczniowych przeciwko caratowi rosyjskiemu w latach 1831 i 1863 oraz legionistów.

Najbardziej znanym i najczęściej odwiedzanym grobem na cmentarzu był grób powstańca listopadowego Maurycego Gosławskiego, poety i podporucznika polskiej armii w 1831 r. Jego grób był jednym z miejsc patriotycznych demonstracji polskiej społeczności i jednym z nielicznych przeżył zniszczenie 1980 r. Pochowano tu także uczestników rewolucji z lat 1848-49 i 38 powstańców styczniowych. Były też wspaniałe pomniki Ignacego Kamińskiego i Konstantego Lenkowskiego.

Cmentarz był miejscem spoczynku Agathona Gillera i Karola Świdzińskiego. Przy grobie Gillera, więźnia trzech okupacyjnych reżimów, członka rządu narodowego w czasie powstania styczniowego, widniał napis „Przechodniu! Wierz w Polskę tak, jak wierzył ten zmarły!” (jego prochy zostały przewiezione na Powązki).

W latach 70-80 minionego wieku najstarszy cmentarz miejski był zniszczony i rekonstruowany pod skwer memorialny.

Spośród wielu tysięcy pochowań zachowane zostały jedynie nieliczne nagrobki, są to nekropolie działaczy różnych narodów, wśród nich Łwa Baczyńskoho – wiceprezydenta ZUNR, Denysa Siczyńskoho – wybitnego ukraińskiego kompozytora, Maurycy Gosławskiego – polskiego poety-powstańca, Eugeniusza Żełehiwskoho – ukraińskiego językoznawcy, Karola Świdzińskiego – polskiego poety, Melitona Buczyńskiego – notariusza i folklorysty, I. Jachna – nauczyciela i doktora filozofii, Jozafata Dzwonkowskiej – nagrobek drugiej miłości Iwana Franki.

W 2002 roku skwer memorialny odbył rekonstrukcję, w czasie której na jego terytorium powstała kaplica. Wystrój kaplicy udekorowany jest witrażem „Opłakiwanie”, a na kopule umieszczono wizerunki apostołów. Z najwyższego punktu kopuły na wierzących spogląda twarz Jezusa. (artysta Mykoła Sarapin).

W 2014 roku na tym cmentarzu pochowano Bohatera Niebiańskiej Sotni Romana Huryka, który zginął pod czas Rewolucji Godności w Kijowie. Obok niego spoczywają żołnierze, którzy zginęli na wschodzie Ukrainy w walce przeciwko rosyjskiej okupacji.

Memorialny skwer znajduje się w centralnej części miasta i ma trzy wejścia z boku ulic Nezałeżnosti, Andrija Melnyka i Stepana Bandery. Z inicjatywy krajoznawców przy wsparciu społeczności miasta, którzy organizowali proces rekonstrukcji cmentarza w latach 2002-2009, skwer memorialny wniesiono do rejestru zabytków architektonicznych o znaczeniu państwowym.

O projekcie

Informacje ogólne

Głos historii to inicjatywa Fundacji Wolne Dźwięki, której celem jest upowszechnienie historii wydarzeń oraz uczczenie pamięci ofiar II Wojny Światowej i czasów represji PRL. Jej zadaniem jest odwrócenie naszej uwagi od codziennego pędu i zwrócenie jej w kierunku zdarzeń, które ukształtowały teraźniejszość. Pomóc ma tym specjalnie stworzony system audiodeskrypcji historycznych.

Jak korzystać?

Przy wybranych miejscach pamięci umieszczone zostały tabliczki z kodami QR, po zeskanowaniu których zostajemy przekierowani do dokładnego opisu upamiętnionych wydarzeń oraz ich zapisu audio. Kod QR możemy zeskanować za pomocą dowolnego urządzenia mobilnego, na którym zainstalowana jest odpowiednia aplikacja.

Czym jest kod QR?

Kod QR to kwadratowy kod kreskowy pozwalający na zapisanie dużej ilości danych.

Polecane skanery kodów QR

QR Scanner [Android]
Download
QR Scanner [iOS]
Download

Partnerzy

Konkursy