Przejdź do treści
Nie masz konta?
Zarejestruj się i zdobywaj wyjątkowe nagrody!
Budynek Sokoła

Budynek Sokoła

Budynek Sokoła (Plac Mickiewicza 2)

Do ciekawszych budowli w Stanisławowie należy stojący na rogu ulic Martyncja (dawniej ul. Kościuszki) i Witowskoho (d. ul. Gosławskiego) eklektyczny gmach „Sokoła” z końca XIX w., z bogato dekorowanymi elewacjami oraz charakterystyczną narożną cylindryczną wieżą ze strzelistym zwieńczeniem. W dekoracji budowli wykorzystano elementy neogotyckie (arkatura, wieża z izbicą) neorenesansowe (wysoki dach) i neobarokowe.

Gmach został zbudowany w 1895 roku na potrzeby polskiego towarzystwa gimnastycznego „Sokół” (w mieście działał też ukraiński „Sokił”, który mieścił się w budynku „Proswity”). Organizacja ta powstała w połowie XIX wieku w Czechach i niebawem zdobyła popularność wśród słowiańskich narodów imperium Habsburgów. W Stanisławowie towarzystwo założono w 1884 roku. Za zadanie stawiało sobie fizyczne i moralne wychowanie młodzieży. Akcent stawiano na szermierkę, ciężką atletykę i ćwiczenia gimnastyczne. Istniała nawet specjalna „gimnastyka sokolska”

Lokalne Towarzystwo „Sokół” było bardzo ubogie i przez dłuższy czas nie mogło pozwolić sobie na własny lokal. Cóż tam mówić o lokalu, gdy pieniędzy nie starczyłoby nawet na sam projekt. Wówczas komitet zwrócił się do znanych architektów lwowskich z prośbą o pomoc. Wynik przewyższył wszelkie nadzieje. Do Stanisławowa napłynęło 14 wersji gmachu „Sokoła”. Ostatecznie zwyciężył projekt inż. Jana Kudelskiego.

Budowa ruszyła pełną parą i 22 września 1895 roku Stanisławów otrzymał jeszcze jeden wspaniały budynek. Wieża sprawiała wrażenie, że jest to jakiś średniowieczny zamek. Na zwieńczeniu wieży był wiatrowskaz, który możemy oglądać i dziś. Niestety, nie zachowała się betonowa rzeźba orła na frontonie. Ponieważ ptak był symbolem państwa polskiego, wobec tego Sowieci i Niemcy nie bardzo go tolerowali.

W 1905 roku stanisławowski artysta upiększył budowlę freskami. Fasadę zdobiła kopia obrazu Artura Grottgera „Bitwa”, przedstawiająca scenę z powstania 1863 roku, na której grupka powstańców ostatkiem sił broni się przed Moskalami. Nad malowidłem w prostokątnej ramce widniała nazwa zakładu „SOKÓŁ”, a poniżej na gzymsie można było dojrzeć 27 herbów polskich ziem.

Zachowało się dość dużo zdjęć przedwojennego „Sokoła”, ale wszystkie ukazują gmach z zewnątrz. A co było wewnątrz? To co powinno być w towarzystwie gimnastycznym – sala gimnastyczna. Na rzadkim zdjęciu z 1925 roku widzimy przestronną salę z wiszącymi kółkami gimnastycznymi, końmi i kozłami, kijkami do ćwiczeń gimnastycznych i portretem Tadeusza Kościuszki na koniu.

Co działo się w tych murach za okupacji niemieckiej – nie wiadomo. W każdym razie budowla szczęśliwie przetrwała wojnę. Od 29 sierpnia 1945 roku gmach objął nowy gospodarz – Obwodowa Biblioteka dla Dzieci.

Po roku 2000 podczas remontu na fasadzie odczyszczono wizerunek ptaka, który postanowiono zostawić, myśląc, że jest to kawka – symbol Galicji. Tak naprawdę jest to jeden z 27 herbów – herb Ziemi Płockiej. Reszta 26 herbów została nadal pod tynkiem. Może kiedyś doczeka się lepszych czasów.

Dziś w tym budynku działa Iwano-Frankiwska Obwodowa Biblioteka dla Dzieci im. Petra Kozłaniuka.

O projekcie

Informacje ogólne

Głos historii to inicjatywa Fundacji Wolne Dźwięki, której celem jest upowszechnienie historii wydarzeń oraz uczczenie pamięci ofiar II Wojny Światowej i czasów represji PRL. Jej zadaniem jest odwrócenie naszej uwagi od codziennego pędu i zwrócenie jej w kierunku zdarzeń, które ukształtowały teraźniejszość. Pomóc ma tym specjalnie stworzony system audiodeskrypcji historycznych.

Jak korzystać?

Przy wybranych miejscach pamięci umieszczone zostały tabliczki z kodami QR, po zeskanowaniu których zostajemy przekierowani do dokładnego opisu upamiętnionych wydarzeń oraz ich zapisu audio. Kod QR możemy zeskanować za pomocą dowolnego urządzenia mobilnego, na którym zainstalowana jest odpowiednia aplikacja.

Czym jest kod QR?

Kod QR to kwadratowy kod kreskowy pozwalający na zapisanie dużej ilości danych.

Polecane skanery kodów QR

QR Scanner [Android]
Download
QR Scanner [iOS]
Download

Partnerzy

Konkursy